11 August 2026 - 10:12
Source: kmr.abna24.com
Raportorê berê yê Neteweyên Yekbûyî: Tengava Hurmuz qarta serkeftinê ya Îranê ye; şer jî bûye qelsgeha Tramp di hilbijartinan de

«Michael Lynk, raportorê berê yê karûbarên mafên mirovî yê Neteweyên Yekbûyî, tekez kir ku Îranê bi tenê bi binneketina di şer de bi ser ket û di çend eniyan de, bi sepandina kontrola xwe ya li ser Tengava Hurmuz, rê li ber her cûre planên şer ên derve girt.»

Li gorî ajansa nûçeyan a Ehlul-Beyt (s.x) – ABNA–Tengava Hurmuz: Qarta lîstikê ya Îranê di danûstandinan de

Di bin siya şerê Amerîka û rejîma Siyonîst a li dijî Îranê û encamên wî yên aborî û siyasî de, Tengava Hurmuz bûye eksena sereke ya pêşhatên herêmî û qarta lîstikê ya Îranê di danûstandinên bi Amerîkayê re. Di heman demê de, lihevkirina Îran û Ummanê ya li ser rêyên keştiyê û lêçûnên tranzîtê, pêleke texmînan der barê paşeroja vê derbasgeha jiyanî û asoya aloziyan derxistiye holê.

Lihevkirina Îran û Ummanê: destpêka qonaxeke nû

Michael Lynk, raportorê berê yê karûbarên mafên mirovî yê Neteweyên Yekbûyî û profesorê teqawid ê hiqûqê yê Zanîngeha Western, di hevpeyvîna xwe ya bi ajansa ABNA re got:

  • Ger ev lihevkirin bi Îran û Ummanê ve were hiştin, îhtîmal e ku bibe lihevkirineke mayînde û bicîhhatî di navbera her du welatan de der barê rêyên ku keştî dema têketin û derketina ji Tengava Hurmuzê de divê bişopînin; herwiha rêvebirina veguhastinê, di nav de lêçûnên tranzîtê jî, tê diyar kirin.

Çima Tehran nazwaze qarta Hurmuzê bi hêsanî bide dest?

  • Tengava Hurmuzê tenê beşek — her çend beşeke pir girîng jî — ji puzzleka pir mezintir a danûstandinên Îran û Amerîkayê ye. Dûr e ku Îran heta ku gelek daxwazên wê yên kilîdî nehatine bicîhanîn, razî bibe ku derbasgehê veke; daxwazên wekî:

    • bidawîhatina şerê Amerîka û Israîlê li dijî Îranê,
    • rakirina abloqa bendergehên Îranê ya ji aliyê Amerîkayê ve,
    • cêrandina ziyanên ku di şerê 2026an de gihiştine Îranê,
    • û azadkirina malên qefilandî yên Îranê li derveyî welat.
  • Lynk li ser rêvebirina stratejîk a Îranê ya li ser tengavê û pêşnûmeqanûna Tengava Hurmuzê (ji bo rêgirtina derbasbûna aliyên dijmin, ku ji aliyê Meclîsa Îranê ve hat pejirandin) got: Îran bi Ummanê re (di danûstandinên ku Amerîka ji nêz ve dişopîne) li ser lêçûnên tranzîtê û diyarkirina rêyên têketin û derketinê danûstandinan dike. Îran dizane ku kontrola xwe ya stratejîk a li ser tengavê yek ji mezintirîn amûrên wê yên danûstandinê ye — û ji ber vê yekê jî hikûmetên berê yên Amerîkayê di destpêka şer de dudil bûn — û nazwaze vê îmtiyaza jiyanî di danûstandinên xwe yên bi Umman û Amerîkayê re bide dest.

  • Der barê qanûnê de: Ger Meclîsa Îranê pêşnûmeqanûna Tengava Hurmuzê pejirandibe ku rê li ber derbasbûna aliyên dijmin bigire, dibe ku di demeke kurt de bi bandor be, lê ji ber qanûnên navneteweyî yên pejirandî der barê mafên deryayan û keştiyê de, parastin û bicîhanîna wê di demeke dirêj de dijwar be. Lynk texmîn dike ku Meclîsa Îranê dê vê qanûnê wekî amûrek çengbaziyê bi Amerîkayê re pejirîne, lê bicîhanîna wê ya rast dê bi zehmetiyan re rû bi rû bimîne; çimkî lêçûnên navneteweyî yên bicîhanînê dibe ku ji her feydeyeke potansiyel zêdetir bin.

Bandora şer li ser hilbijartinên Amerîka û Israîlê

  • Li Israîlê: Rayeya giştî ya cihûyên Israîlê meyla siyasî ya bihêz a ber bi aliyê rastgir ve heye, di nav de li hember şerên dawî yên li Xezayê, Rojavayê Şerîayê, Libnanê û Îranê. Tenê warê ku dibe ku nîqaşên siyasî di navbera cihûyên Israîlê de çêbibin, sedemên şerê li dijî Îranê ne. Lynk guman dike ku şerê Israîlê li dijî Îranê bibe faktoreke girîng di hilbijartinên cotmehê yên wan de.

  • Li Amerîkayê: Bi nêzîkbûna hilbijartinên navîn ên meha Mijdarê re, rewş cuda ye: şerê li dijî Îranê kûr nifrêbar e, bandora wî ya li ser enflasyon û lêçûnên jiyanê berçav û bi berfirehî tê nefretkirin, û rêjeya popûlerbûna Donald Trump ber bi kêmbûnê ve ye, ku beşeke girîng ji wê jî ji ber şer û bandora wî ye. Yek ji armancên daxuyandî yên şer — guhertina rejîmê, bidawîkirina bernameya navokî ya Îranê û bi destxistina aramiya herêmî — nehatiye bicîhanîn, û sedemên domdar ên hikûmetê ji bo berdewamiya şer bi zêdebûna gumanên giştî re rû bi rû maye. Amerîkiyan tenê pêwîst e li zêdebûna rojane ya bihayê benzîn û xwarinê binêrin da ku bîr bînin ku ev şer ji aliyê aborî ve biha daye wan, bêyî ku feydeyek bîne.

Destkeftiyên Îranê di şer de

Lynk di bersiva pirsê de der barê destkeftiyên Îranê û têgihîştina raya giştî ya rojava de got:

Îranê di şer de ziyanên aborî yên berçav dît û gelek can winda bûn, lê eger yek ji armancên sereke yên Amerîkayê di destpêka şer de guhertina rejîmê bûye, wê demê Îran bi tenê bi binneketina di şer de bi ser ket û di çend eniyan de destkeftiyan bi dest xist:

  • bi sepandina kontrola xwe ya li ser Tengava Hurmuzê (ku rê li ber her plana şer a derve digirt),
  • bi nîşandana hêza xwe ya azadkirina malên qefilandî li derveyî welat,
  • bi aramkirina opozîsyona navxweyî,
  • bi xurtkirina yekîtiya neteweyî,
  • û bi danîna sînoran ji bo bikaranîna hêzê ya Amerîkayê di paşerojê de li herêmê.
  • ...............
  • Dawiya peyamê

    Etîket:

  • Îran
  • Amerîka
  • Rejîma Siyonîst
  • Tengava Hurmuzê
  • Xezzeyê
  • Îsraîl
  • Neteweyên Yekbûyî
  • Kendava Farisê
  • Donald Trump
  • Ajansa nûçeyan a ABNA
  • Lubnan
  • Oman

Tags

Your Comment

You are replying to: .
captcha